Esta semana coñecín unha noticia relevante que conecta dous ámbitos nos que estou a traballar recentemente: a Intelixencia Artificial (IA) xenerativa e o ámbito sanitario, especialmente na colaboración co colectivo médico.
Concretamente, a Xunta de Galicia ten previsto convocar un concurso público destinado á implantación de tecnoloxías de IA xenerativa nas consultas médicas. O obxectivo principal desta iniciativa é reducir as tarefas burocráticas dos profesionais sanitarios, permitíndolles así dedicar máis tempo a labores asistenciais e produtivos. Ademais, esta iniciativa pode axudar a mellorar a eficiencia xeral do sistema sanitario galego, optimizando recursos e facilitando unha atención máis personalizada ao paciente.
A proposta, sen dúbida, é de gran interese e relevancia, sobre todo no contexto actual onde a carga administrativa está a ser identificada como unha das principais causas de estrés e desgaste profesional entre os traballadores da saúde (e non so da saúde). Polo momento, non dispoño do prego de condicións exactas do concurso, xa que non se atopan aínda publicados nin no portal de Contratos Públicos de Galicia nin no Diario Oficial de Galicia (DOG). Porén, si teño algunhas reflexións baseadas na miña experiencia e colaboración con entidades como a Sociedad Española de Reumatología, a Sociedade Galega de Reumatoloxía e o Colexio Oficial de Médicos da Coruña, coas que teño participado en diversas actividades formativas.
Unha das principais preocupacións manifestadas polos profesionais médicos está relacionada coa seguridade e privacidade dos datos, especialmente cando estes son tratados por modelos situados na nube. Non obstante, aquí podería resultar moi beneficioso o uso de modelos abertos, como os publicados polo Goberno de España dentro da súa estratexia ALIA, destacando particularmente os modelos Salamandra dispoñibles para probas públicas en plataformas como GitHub. Estes modelos, ademais de seren transparentes e auditables, permiten adaptar solucións personalizadas que se axusten ás necesidades específicas do sistema sanitario galego.
Por outra banda, existen precedentes exitosos no ámbito privado, coma o caso do software “Casiopea”, utilizado por hospitais privados como os do grupo Quirón, que xa incorporan funcionalidades baseadas en IA xenerativa para facilitar tarefas administrativas e asistenciais. A experiencia destes centros podería servir como referencia útil para a implantación destas tecnoloxías no sector público, proporcionando datos empíricos sobre a súa eficacia e posibles retos operativos.
Entre as aplicacións máis prácticas e inmediatas da IA xenerativa no ámbito sanitario, destacaría:
- Transcrición automática das consultas médicas: permitindo a conversión directa das conversacións entre médico e paciente nun rexistro escrito. Este sistema podería facilitar a creación automática dun resumo da consulta, reducir erros por esquecemento ou interpretación, e mesmo elaborar un borrador preliminar dos informes médicos, optimizando considerablemente o tempo empregado nestas tarefas. Este sistema non sería moi diferente deses asistentes que toman as reunións virtuais. Con tecnoloxías como Whisper de OpenAI que se pode executar en local cuns razoables datos, sería relativamente factible implementar unha solución neste sentido para termos unha transcrición bastante fiable.
- Tradución automática baseada en IA xenerativa: considerando a realidade bilingüe de Galicia, facilitaríase deste xeito unha comunicación máis fluída entre pacientes e profesionais, independentemente da súa competencia lingüística en galego ou castelán. Isto aseguraría unha mellor comprensión e claridade nas consultas médicas, especialmente en contextos onde pode haber máis diversidade lingüística. A día de hoxe, os tradutores son bastante mellores do que as traduccións automáticas,por exemplo, de solucións anteriores como Google Translate
- Chatbots internos especializados: que, mediante técnicas avanzadas como o uso de sistemas de recuperación de información (RAG), permitan realizar consultas rápidas e precisas sobre documentación específica (por exemplo, guías clínicas ou protocolos médicos en formato PDF). Estes asistentes virtuais poderían axudar aos profesionais a acceder rapidamente á información relevante, mellorando a súa produtividade e a calidade das decisións clínicas. Esta é unha idea que se pode traballar, incluso facer chatbots compartidos en diferentes equipos, por exemplo, un chatbot por cada servizo clínico. Mesmo o uso de chatbots para a concertación de citas médicas. E non me diga des que xa existe, porque é bastante tedioso lidiar co chatbot polo telefono móvil
Adicionalmente, poderían considerarse outras aplicacións prácticas como a identificación automatizada de patróns ou tendencias en grandes conxuntos de datos clínicos, que podería ser moi útil en investigación ou en xestión sanitaria. Nada novo para aquelas persoas que xa tiveron que interactuar, por exemplo, co software radiolóxico.
Finalmente, cómpre destacar que todas estas solucións deberían ser avaliadas co criterio de garantir a seguridade dos datos, optando preferentemente por infraestruturas locais ou servidores centrais localizados en instalacións seguras, como podería ser o caso da Axencia para a Modernización Tecnolóxica de Galicia (AMTEGA). Outra alternativa podería consistir na execución directa dos modelos en equipos locais dos propios centros médicos, minimizando así riscos asociados á transferencia de datos.
Estas ideas, en calquera caso, pretenden contribuír a unha reflexión construtiva e práctica sobre as posibilidades reais e beneficios que ofrece a IA xenerativa no ámbito sanitario galego, fomentando ademais o diálogo e colaboración entre as institucións públicas, profesionais sanitarios e expertos en tecnoloxía.